Even onthaasten achter de ezel. Het schildersbedrijf


Even onthaasten achter de ezel Op haar doek bestrijdt José Stijntjes (41) de waan van de dag. Met de kwast de routine te lijf. Niet dat de avondkunstenares zo'n saaie baan heeft. Integendeel. Maar onwillekeurig sluipen vaste patronen in de dagelijkse beslommeringen. Vandaar het schilderen, haar emotionele levensverzekering. 'Overdag regeren de kaders, achter de ezel doorbreek ik die.' De schilderkunst floreert in het avondschemer. Als het werk gedaan is, grijpt een aanzwellend leger hobbyisten naar de penselen. Op jacht naar de emotie. 'Bèta gaat lekker alfa doen,' zegt de montere cursist. Lekker kliederen dus? 'Mwoh, laat dat dédain maar varen.' Het gefröbel neemt namelijk serieuze vormen aan. Het tijdperk Ravensburger ('iedereen kan schilderen') is passé. Op televisie heeft wijlen Bob Ross, de meester der edelkitsch, gezelschap gekregen van erkend kunstenaar Peter Klashorst. Ware expressie, daar gaat het om bij de nieuwe lichting amateurs. Het dingetje hoeft niet per se te lijken! 'Of het goed of slecht is, doet er niet toe.' Bescheiden bestempelt IT-manager José haar werk als kunst met een piepkleine 'k'. De relevantie van haar werk overstijgt echter de artistieke waarde. José kan niet zonder. Even onthaasten. Aan de andere kant gebruikt de manager haar creatieve vaardigheden op de zaak. Op seminars breekt ze de ban met vingerverf. 'En ik heb een gepatenteerd managementspel ontwikkeld dat draait om kleuren mengen.'Het bedrijfsleven ontdekt de kracht van de kwast. In het atelier van Het Schildersbedrijf hijsen driedelige pakken zich in overalls. Onder aanvoering van kunstenaars Jolanda Schouten (38) en Jacoline de Jong (40) verbeeldt de BV Nederland zichzelf. 'Wat ben jij eigenlijk rood zeg. En ik maar denken dat jij zo blauw was.' In metaforen van acryl leggen de deelnemers genadeloos hun organisatorische tekortkomingen bloot.
	'Ideaal om snel een beeld van de club te krijgen,' zegt Jo Spyckerelle (44), directeur bij KPMG Consulting. Computerdeskundigen, bankiers, maar ook inpakkers van een bierfabriek gingen hem voor. De meeste workshops zijn in het hol van de leeuw zelf, op de zolder van een schooltje. Wel zo artistiek! 'Het lekkende dak, de verfresten op de verweerde vloer. De klanten vinden het prachtig,' zeggen de uitbaters van Het Schildersbedrijf. Na een sessie bij Jolanda en Jacoline hoeven de bedrijven niet meer op zoek naar wandversierselen. In de vergaderkamer van adviesbureau Altuïtion hangt het surrealistische doek van consultant Janine Himpers (30). Een cactus in een spinner tegen deachtergrond van een weids universum. 'Dat staat voor alles wat wij willen zijn. Een prikkelende netwerkorganisatie die nog een hele wereld te verkennen heeft.' Had een kunstenaar dat beter gedaan? 'Mooier misschien, maar in zijn eenvoud levert dit tafereeltje altijd een praatje op. Handig bij onderhandelingen!'

Op het breukvlak van de commercie bruist de schilderkunst. Een interessante paradox, want professionele kunstenaars worstelen juist met de kwasten. De opmars van fotografie, film en nieuwe media zaait vertwijfeling in traditionele gelederen. Terwijl de gevestigde orde zoekende is, storten amateurs zich dolenthousiast op het canvas.

Misschien zijn deze flexschilders wel de vaandeldragers van de oeroude kunstvorm, meent Bob Bonies, directeur van de Haagse Vrije Academie. In zijn instituut gaat het wel degelijk om de grote 'K'. Tal van deeltijdkunstenaars beschouwen dit creatieve bolwerk als springplank naar het echte werk. Fenny van de Wal (49) hoopt op erkenning. En dan een overzichtstentoonstelling. De Leidse schippert tussen ziekenhuis en atelier. Binnen de prestigieuze academie kreeg de verpleegkundige een eigen atelier toebedeeld. Een beloning voor haar vlijtige studies van abstracte hoofden, die sommige bewonderaars nu al een 'trap in de buik' bezorgen. Ondanks die nakende doorbraak zal de kunstenares haar eigenlijke beroep niet opgeven. ' blijf werken in het ziekenhuis. Al win ik een miljoen.'

Fenny's motief om vast te houde aan het andere leven, dat van verpleegster, geldt als de grote krach aanstormende semi-profs. Net als de stropdassen verrijken zij de kunst met emoties uit de boze buitenwereld. De vreugde over een gewonnen deal, de woede na een gemiste promotie. Een echte kunstenaar moet zulke gevoelens maar zien op te wekken binnen de muren van zijn artistiek laboratorium. José, de schilderende IT'er: 'Een student aan de Kunstacademie vertelde me eens dat hij zo was geïnspireerd door de lancering van de Space Shuttle. Ik bedoel, dat is toch synthetisch.' Misschien zijn de amateurs wel per definitie expressiever. Verpleegkundige annex kunstschilder Fenny raakt de essentie. 'Mijn mooiste werken maak ik wanneer ik vlak daarvoor met de dood ben geconfronteerd.'

Bart de Haan